Factsheet

Koolstofdioxide (CO₂)

Grootste uitstoter CO₂

Tata Steel is al jaren met afstand de grootste CO₂-uitstoter van Nederland. De overheid is met het staalbedrijf in gesprek om de uitstoot terug te dringen. De onderhandelingen zouden in 2026 moeten leiden tot een officiële maatwerkafspraak.

In 2024 stootte Tata Steel Nederland 11,2 megaton CO₂ uit. Dat is bijna drie keer zoveel als nummer twee, de raffinaderij van Shell in Rotterdam. Ongeveer de helft daarvan was afkomstig van de eigen fabrieken, de andere helft van drie elektriciteitscentrales die draaien op restgassen van het staalproces. Daarmee leveren ze elektriciteit die weer door Tata zelf wordt gebruikt. De centrales waren van Vattenfall, maar sinds kort zijn ze eigendom van Tata Steel zelf. In elk geval zijn ze altijd onlosmakelijk verbonden geweest met de staalproductie in de IJmond.

Grootste CO₂-uitstoters van Nederland (2024)

Tata Steel was verantwoordelijk voor bijna 8% van de totale Nederlandse uitstoot in 2024. Kijken we naar de uitstoot van de Nederlandse industrie, dan nam Tata Steel meer dan een kwart hiervan voor haar rekening.

CO₂-uitstoot Nederlandse industrie (2024)

Binnen het Europese emissiehandelsysteem (ETS) krijgt elk land het recht om een bepaalde hoeveelheid CO₂ uit te stoten. Deze hoeveelheid rechten, en daarmee de uitstoot, wordt elk jaar verminderd. Dit dwingt ons om kritisch te zijn op welke industrieën de meeste aanspraak op deze rechten maken.

Schade Tata Steel aan mens en milieu

Natuur&Milieu deed in 2025 onderzoek naar de schadelijkheid van verschillende sectoren in de Nederlandse industrie. Ze keken naar de schade die industriële vervuiling aanricht voor mens en milieu en vergeleken hierbij de verschillende sectoren.

In de grafiek zie je hoeveel eurocent schade een sector veroorzaakt voor elke euro aan waarde die het bedrijf toevoegt. De basismetaalindustrie staat bovenaan, met 37 cent schade bij elke toegevoegde euro. Tata Steel is in deze sector verreweg de grootste speler.

Schadelijkste sectoren Nederlandse industrie (2022)

Van elke euro die we in de basismetaalindustrie investeren, wordt dus 37 cent weer op de samenleving afgewenteld. Doe eenzelfde investering in een andere sector en het resultaat is simpelweg minder schade.

Stikstof (NOₓ)

De twee stikstofverbindingen die samen het meeste schade veroorzaken aan de Nederlandse natuur zijn ammoniak (NH₃) en stikstofoxiden (NOₓ).

Ammoniak wordt het meeste uitgestoten, vooral binnen de landbouwsector. Deze sector was in 2023 dan ook verantwoordelijk voor 67% van de totale stikstofdepositie in Nederland.

Binnen de industrie- en energiesector worden voornamelijk stikstofoxiden uitgestoten. Deze sector droeg in 2023 voor 7% bij aan de totale depositie.

Opnieuw is Tata Steel hier koploper. In 2019 stootte de fabriek zo’n 6,8 kiloton stikstofoxiden (NOₓ) uit, bijna twee keer zoveel als Schiphol in hetzelfde jaar.

Grootste NOₓ-uitstoters van Nederland (2019)

In 2019 bedroeg het aandeel van Tata Steel in de uitstoot van stikstofdioxiden 29,4% van de totale emissies binnen de hele industriesector. Tata’s elektriciteitscentrales zijn ook hier meegerekend.

NOₓ-uitstoot Nederlandse industrie (2019)

Ziekmakende stoffen

Naast CO₂ en NOₓ stoten de fabrieken van Tata Steel ook nog andere stoffen uit. Dagelijks dalen meerdere schadelijke stoffen neer in de nabije omgeving en maken omwonenden ziek.

Al in 2009 stelde het RIVM vast dat longkanker vaker in de IJmond-gemeenten voorkomt dan elders. Recent toonde het RIVM aan dat mensen in de IJmond korter leven en dat de levenskwaliteit er gemiddeld jarenlang lager is.

De schadelijke stoffen die bij Tata Steel vrijkomen zijn grofweg in te delen in drie categorieën.

PAK’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) zijn een gevaarlijke groep organische stoffen die kanker kunnen veroorzaken.
Zware metalen, zoals lood en kwik, zijn erg giftig.
Fijnstof kan negatieve effecten hebben op de gezondheid van mensen die eraan blootgesteld worden; daarnaast wordt de schadelijkheid van ultrafijnstof afgelopen jaren steeds duidelijker.

Tata Steel is zelf verantwoordelijk voor het opgeven van hun jaarlijkse uitstootgegevens. Er is al langer twijfel over hoe accuraat deze getallen zijn. Metingen van het RIVM in 2019 leverden cijfers op die tot wel een factor 1.000 hoger waren dan de data die Tata had opgegeven. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG), verantwoordelijk voor het toezicht op Tata, is mede daardoor vanaf 2024 vaker zelf gaan meten.

In het jaarverslag van Tata van 2024 verschenen vervolgens cijfers die voor sommige stoffen vele malen hoger uitvielen dan in de jaren ervoor, zoals te zien in de figuur hieronder.

Emissies benzeen, lood en chroom (2021-2024)

Benzeen is een van de PAK’s en is een kankerverwekkende stof die onder meer leukemie kan veroorzaken. Lood is een giftig zwaar metaal waarvan bewezen is dat blootstelling kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen. Met name voor (ongeboren) kinderen vormt lood een risico: blootstelling kan negatieve gevolgen hebben op de hersenontwikkeling, met IQ-verlies tot gevolg. Chroom is een metaal waarvan een deel van de uitstoot uit zogeheten chroom-6 bestaat. Chroom-6 kan door inademing, inslikken of huidcontact longkanker, neuskanker en huidschade veroorzaken. De uitstoot van chroom was in 2024 391% meer dan in het jaar ervoor.

Waterverbruik

Nederland krijgt steeds vaker te maken met droogte en waterschaarste. Het RIVM en het PBL noemen de situatie ‘urgent’. Significante watertekorten kunnen ontstaan vanaf 2030 als er niet wordt ingegrepen.

Jaarlijks verbruikt Tata Steel Nederland volgens eigen cijfers zo’n 240 miljard liter water.

Het grootste gedeelte hiervan is zeewater: 170 miljard liter. Daarnaast pompt Tata brak en zout grondwater omhoog. Een ander deel is zoetwater, waarvan Tata jaarlijks ongeveer 33 miljard liter verbruikt. 0,5 miljard daarvan is gezuiverd zoetwater.

Ter vergelijking: Heineken in Zoeterwoude, de grootste bierbrouwerij van Europa, produceert jaarlijks 1,35 miljard liter bier met ongeveer 3,5 liter water per liter bier. Dat komt neer op een verbruik van ‘slechts’ 4,7 miljard liter per jaar.

Jaarlijks zoetwaterverbruik Tata Steel

Tijdens een lange droogte in de zomer van 2022 riep toenmalig minister Harbers (I&W) Nederlanders op om na te denken of ze hun zwembadje wel helemaal moesten vullen.

Als alle 18 miljoen Nederlanders een eigen zwembadje met een inhoud van 136 liter vullen, is daarvoor zo’n 2,5 miljard liter zoetwater nodig. Om het jaarlijkse zoetwaterverbruik van Tata Steel te benaderen, moet elke Nederlander 13 van die badjes voor zichzelf vullen.

Vergelijk de hoeveelheid water in al die zwembadjes met het jaarlijkse verbruik van Tata Steel, en vragen op rondom proportionaliteit zijn onafwendbaar.

Tata Steel versus industrie Nederland

CBS cijfers over winning en gebruik van water door de industrie (2020) tonen aan hoeveel water Tata Steel gebruikt:

17% van alle leidingwater dat de industrie gebruikt;
15% van alle grondwater dat de industrie gebruikt;
6% van alle oppervlaktewater dat de industrie gebruikt.

Watervervuiling

Van het water dat Tata Steel verbruikt, wordt een groot deel weer op het oppervlaktewater geloosd. Volgens Tata’s eigen verslag ging het in 2024 om ongeveer 214 miljard liter.

In dit afvalwater bevinden zich meerdere giftige stoffen. Het gaat hier dan voornamelijk om metalen als arseen, cadmium, chroom, kwik, lood, en nikkel, die allemaal in meer of mindere mate giftig zijn voor mens en milieu. Ook kun je zogenaamde cyanideverbindingen tegenkomen in Tata’s afvalwater, bekend om hun hoge toxiciteit.

Lozing afvalwater Tata Steel in perspectief (2024)

In bovenstaande grafiek is de hoeveelheid afvalwater die Tata dumpte in 2024 afgezet tegen het aantal liters drinkwater dat jaarlijks wordt verbruikt in Amsterdam en omgeving. Met zo’n 52 miljard liter is dit een stuk minder dan het geloosde afvalwater.

Energieverbruik

Volgens een duurzaamheidsverslag van Tata Steel was het totale energieverbruik van het bedrijf in 2022 ongeveer 13,6 miljard kilowattuur. Dit gaat om verbruik van elektriciteit (deels opgewekt met eigen restgassen) en aardgas, maar ook van andere energiebronnen die worden gebruikt in het staalproces, zoals het gas dat uit de kooksfabrieken komt. Dit is gelijk aan het totale verbruik van zo’n 1 miljoen Nederlandse huishoudens (zowel elektriciteits- als aardgasverbruik). Het laat zien hoe energie-intensief industrie kan zijn.

De vervuiler betaalt... minder

Een gemiddeld huishouden betaalde in 2023 12,6 cent (€0,126) energiebelasting per verbruikte kWh elektrische energie.

Energievergelijk.nl berekende dat Tata Steel voor eenzelfde hoeveelheid 0,13 cent betaalde (€0,0013). Dat is 94 keer zo weinig.

Beide getallen zijn exclusief btw.

Emissies en verbruik Tata Steel IJmuiden